26.8 C
Mahendranagar

देवलहाट : ऐतिहासिक र धार्मीक गन्तव्य

  • 134
    Shares

महेन्द्रनगर । बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिका–४ देवलहाट ऐतिहासिक र धार्मीक महत्व बोकेको क्षेत्र हो ।
परापूर्वकालमा पाण्डवले वनबासमा रहेका बेला बनाएका देवल छन । यो ठाउँलाई पञ्चदेवल भनिए पनि यहाँ सातवटा देवल छन् । पाण्डवले बनाएका हुनाले पञ्चदेवल भनिएको हो । कुन्ती र द्रौपतीका लागि समेत दुईवटा अलग देवल रहेका छन ।

ऐतिहासिक र पुरातात्विक महत्व बोकेका पञ्चदेवल

ऐतिहासिक र पुरातात्विक महत्व बोकेका पञ्चदेवल प्रचारप्रसार नहुँदा ओझेलमा छन । सांस्कृतिक तथा धार्मिक महत्व बोकेका पञ्चदेवलको प्रचारप्रसार हुन नसकेको स्थान्ीयको भनाई छ । परापूर्वकालमा पाण्डवले वनबासमा रहेका बेला एकै रातमा बनाएको जन श्रुति रहेका पञ्चदेवलको प्रचारप्रसार हुन नसकेको पञ्चदेवल शिवघाम सप्तदेवल मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष उद्धव सिंह मार्कण्डले बताए ।
पञ्चदेवलमा पुरानो शिलालेख छ । शिलालेखमा लेखिएका अक्षर कसैले पनि बुझ्न नसक्ने खालका छन ।

पञ्चदेवलमा पुरानो शिलालेख

बैतडी साहिलेकबाट ३ किमिको दुरीमा रहेको पञ्चदेवलमा शिवलिंग र सहस्त्रलिंग छन । खडेरी परेका बेला प्रार्थना गरेमा पानी पर्ने र पुत्र नभएकाहरुले यहाँ दर्शन गरे पुत्रलाभ हुने जनविश्वाससमेत रहेकाले यसको धार्मिक महत्व निकै भएको स्थानीय अध्यक्ष मार्कण्डको भनाई छ । “पञ्चदेवल पाण्डवहरूले बनाएका हुन भन्ने कथन छ, नजिकै शिवकुण्ड पनि छ ।” उनले भने–“तर यसको महत्वका बारेमा प्रचारप्रसार हुन सकेको छैन ।”
प्रत्येक महिनाको संक्रान्ति र पूर्णिमाका दिन पूजा लाग्ने पञ्चदेवलमा महाशिवरात्रिका अवसरमा विशेष पूजा गरिन्छ । पञ्चदेवलमा निर्माण गरिएका पाँचवटा देवलमा प्रयोग गरिएका ढुंगाहरू सो ठाउँमा नपाइने गरेको स्थानीय जानकार बताउँछन । हरेक देवल तीन तलाका छन । नजिकै शिवकुण्ड छ । सोही कुण्डको पानीले प्रसिद्ध जगन्नाथ मन्दिरमा पूजाआजा गर्ने चलन रहिआएको छ । पञ्चदेवल निर्माणमा प्रयोग गरिएका ढुंगाको पहिचान, त्यसको उत्खनन र प्रचारप्रसार गर्नसके यसलाई तीर्थस्थलका रूपमा विकास गर्न सकिने अध्यक्ष मार्कण्डको भनाई छ । यी देवलको दर्शन र अवलोकन गर्न सीमा जोडिएको भारतको धार्चुला, पिथौरागड र चम्पावतदेखिका दर्शनार्थी आउने गरेको उनले बताए ।


पञ्चदेवलसम्म पुग्न स्थानीयबासिन्दाले चन्दा संकलन गरेर मोटरबाटो बनाइएका छन । यसले पनि आगन्तुकलाई दर्शन गर्न सहज भएको छ । यो ठाउँको विकास र प्रचारप्रसारमा जोेडदिन सके आन्तरिक तथा भारतीय पर्यटक धेरै संख्यामा भित्र्याउन सकिने सम्भावना रहेको छ ।
गाउँको बीचमा रहेको पञ्चदेवल सांस्कृतिक, ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व बोकेको क्षेत्र हो । यस क्षेत्रका राजनीतिज्ञले ध्यान नदिदा पनि यसको महत्व प्रसार गर्न कठिन भएको स्थानीयवासीको गुनासो छ ।

महाशिवरात्रीमा मेला लाग्ने
विगतका वर्षहरु जस्तै यस वर्षपनि महाशिवरात्रीको बेला देवलहाटमा मेला लाग्ने भएको छ । धार्मिक, पौराणिक पुरातात्त्विक आध्यात्मिक र सांस्कृतिक उन्नतिको धरोहर मात्र नभएर ऐतिहासिक पर्यटकीय दृष्टिकोणले पनि महत्वपूर्ण रहेको यो क्षेत्रमा संग्राहलय र पुस्तकालय निमार्णका लागि मेला आयोजना गरिने भएको हो । संगा्रहलय र पुस्तकालयका लागि स्थान्ीयबाट चन्दा संकलन सुरु गरिएको पञ्चदेवल शिवघाम सप्तदेवल मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष उद्धव सिंह मार्कण्डले जानकारी दिए । उनले संग्राहलय र पुस्तकालय निमार्णका लागि समेत सहयोग गर्न आग्रह गरेका छन । “यो ठाउँमा हाम्रो बाजेबजैको पालादेखीका ऐतिहासिक भाडाकुडाहरु छन ।” उनले भने–“तीनीहरुको संरक्षणका लागि संग्राहलयको स्थापना गरिन लागेको हो ।” उनले उक्त ठाउँमा १० हजार वर्ष पुरानो पिपलको रुख रहेको बताए ।
परापूर्वकालमा पाण्डवहरू वनवास का समयमा घुमफिर गदै देवलहाट भएको ठाउँमा बास बस्न आईपुगेका र उनीहरूले यस ठाउँमा एकै रातमा शिवलिङ्गको स्थापना गरी साधारण मानव मात्रका शक्तिले हल्लाउन नसकिने पत्थरहरुद्वारा शिवको मन्दिर बनाए मन्ने किम्बदन्ती छ ।

ऐतिहासिक भाडाकुडाहरु
सबै तस्वीर :उद्धव सिंह मार्कण्ड
  • 134
    Shares

ताजा समाचार

ओलीका कारण देश गम्भिर मोडमा : नेता बडू

काठमाडौँ, ३१ चैत : नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य एवम पूर्व मन्त्री दिलेन्द्र प्रसाद बडूले प्रधानमन्त्री एवम नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीका...

संक्रमितको संख्या बढ्यो, आइसोलेशनको अभाव

नयाँ वर्ष नजिकएसँगै पश्चिमी सीमानाकाबाट घर फर्किने नेपालीहरुको संख्या ह्वात्तै बढेको छ । स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरका अनुसार गड्डाचौकी र गौरीफन्टा नाकाबाट अहिले...

तत्काल कुनै पनि क्षेत्र बन्द नहुने, जनस्वास्थ्यका नयाँ मापदण्ड जारी गरिने

काठमाडौं : सरकारले कोरोना भाइरसको रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि तत्काल कुनै पनि क्षेत्र बन्द नगर्ने भएको छ । सोमबार साँझ बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकमा...

बलात्कारको झुटो आरोप लाउने युवतीलाई कैद

आफूमाथि सामूहिक बलात्कार भएको दावी गर्दै प्रहरीमा उजुरी गरेकी युवतीले अदालतमा गएर बयान फेरेपछि उल्टै कैदमा परेकी छन् ।

सुदूरपश्चिममा तीन जनामा कोरोनाको नयाँ भेरियन्ट

धनगढी : डोटीको जोरायल गाउँपालिका–३ का ३० वर्षीय पुरुष भारतको पञ्जाबबाट चैत १२ गते घर फर्के। कैलालीको गौरीफन्टा नाका हुँदै आएका उनको एन्टिजेन परीक्षण...